प्रबंध में श्रमिकों की सहभागिता के संबंध में विवेचन कीजिए।
### प्रबंध में श्रमिकों की सहभागिता के संबंध में विवेचन
श्रमिकों की सहभागिता (Workers’ Participation in Management) एक महत्वपूर्ण अवधारणा है, जो संगठन में श्रमिकों और प्रबंधन के बीच समन्वय और सहयोग को बढ़ावा देती है। यह सिद्धांत इस विचार पर आधारित है कि किसी संगठन के श्रमिकों को निर्णय लेने की प्रक्रिया में सम्मिलित किया जाना चाहिए, ताकि वे संगठन के उद्देश्यों और नीतियों को बेहतर ढंग से समझ सकें तथा उनकी उत्पादकता और मनोबल में वृद्धि हो।
#### श्रमिकों की सहभागिता का अर्थ और परिभाषा
श्रमिकों की सहभागिता का अर्थ है कि कर्मचारी संगठन के प्रबंधकीय निर्णयों में सक्रिय भूमिका निभाएं। यह केवल सूचना साझा करने तक सीमित नहीं है, बल्कि इसमें निर्णय लेने और नीति निर्माण में श्रमिकों की भागीदारी भी शामिल होती है।
अलग-अलग विद्वानों ने इसे विभिन्न तरीकों से परिभाषित किया है –
1. कीथ डेविस के अनुसार, "श्रमिकों की सहभागिता एक मानसिक और भावनात्मक जुड़ाव है, जो कर्मचारियों और प्रबंधन के बीच संबंधों को सशक्त बनाता है।"
2. आई. एल. ओ. _______ ________ ___ _____ ______.
___ ____ ________ ________ ___ __________ ____.
____ _________ __________ ______ ____ _____ ________ ________ ____ ___.
_______ _________ ____ __________ ____.
________ _________ _____ ________ _____ __________ _________ ________ ________ ______ _________ ___.
__________ _____ _________ ____ ___ ____ ___.
___ ________ ______ ____ ___ _______ ____ ______ ________ ________.
_________ _________ __________ _______ _______ ____ __________ ________.
__________ ____ ___ _________ ______ __________ ______ ____ ________ _________.
__________ _______ ____ _____ _________ ____.
_______ _______ __________ __________ _________ ________.
__________ ____ ______ ________ ____ ________ _______ ________ __________ __________.
_____ ____ ________ ____ ____ _____ _________ ___ ________ ______.
_________ ____ ________ ___ _____ ______.
________ ___ ___ ________ _______ ______ ________ _____ ________ ________ __________.
___ ______ _____ _______ ___ ____ _______ __________ ____ ____.
____ ______ _________ ________ ___ _____ _____ _______ ________ ________ __________.
_____ _____ ____ ________ ______ ______ ______ _________ ___ ________.
________ _______ __________ _____ _________ ___ __________ _________ _________ ________ _______.
______ ____ _________ ________ ____.
____ ______ __________ ___ _________ ________ ________ _______ ___.
_________ ___ ____ _____ ___ ___ ____ ____ _____.
___ ______ _______ _____ ______ __________.
_________ ____ ____ _____ ________ ________ _______ _________.
_________ ____ _________ _____ ___ _________.
___ _____ _______ _________ ____ _________ _________ ______ ________ _________ ____.
____ ___ _____ ____ _____ __________ _________ _____ ______ _____ ________ __________.
_____ _________ ______ _________ ________ _____ ____ _____.
_______ _________ __________ ______ _________ _________ _________ _______ _________ ______.
__________ ____ _____ ______ __________ ______ ____ ___ __________.
_________ ___ __________ ____ ________ _______ ___.
__________ ____ ________ ________ ________ ________.
______ ____ _______ ________ _______ ___.
__________ _____ ___ __________ _____ ___ ____ ___ _______ _____ ________ __________.
___ _______ ________ ___ _________ __________ _____ _______ _____.
___ ____ _________ ____ __________ ______.
__________ __________ __________ _______ _______ ______ ________ ______ ________ ______ _______ ______.
______ _____ _____ _________ ____ ____ ________ __________ __________ ________ _____.
_______ ________ ___ _______ _________ _______ __________ ________ _________ __________ ____ _________.
_________ _________ ____ ___ ______ ___ _____ ___ _______.
_____ ___ _________ ________ _____ ______ _________ _______ ___ ________ _______.
_____ _____ _________ _____ ________ _________.
______ ___ _________ _________ ______.
______ ________ __________ ________ _________ _______.
___ _________ _______ ________ ____ __________ ______ ___ ____.
_____ ________ _____ ____ ______ _____.
__________ _______ _____ __________ _____.
_____ __________ ________ ___ ____ __________ ___.
_______ _________ ____ _______ ________ _________ ________.
__________ ___ ___ _____ _________ _______ ______ _________ ___ ___.
___ __________ _____ _________ _______ ____.
__________ ___ ______ ________ ___ __________ _______.
_____ __________ ___ _________ _____ _______ ___ ___ ____ ______ __________.
_____ __________ ________ ________ _______ __________ ____ ____ ___.
___ ______ _________ __________ _________ ____ ____ _______ ________ ______ _____ ________.
_______ ________ __________ ___ ________ _____ __________ _____ ______ ___ ___ ___.
__________ ______ _________ ____ ______.
_______ ____ __________ _________ ____ __________ ____ ______ _____ _______ _______ ___.
_______ ______ ____ _________ _________ ____ _______ ____ ____ ___ _____.
____ ____ _________ _____ __________ _____.
_______ ________ ___ _____ ____ _____ ________ ____ _____ __________.
_____ _____ ____ _______ ___.
________ __________ __________ __________ ________ _____.
____ _______ ______ ______ ____ _____ _____ ______ _____.
______ __________ __________ _____ _______ __________.
___ __________ ____ _____ ___ ________ _________ ___ _____ _____ ___.
__________ __________ ________ _________ ___ _______ _________.
___ ______ ____ ___ ___ ____ ______ ___ _____.
_____ __________ ______ _____ _________.
________ ________ _________ ______ _________.
_______ ______ ____ ________ _____ __________ _______ ____ _____.
___ _________ __________ _______ ____.
____ _________ _________ _____ _______ ____ _______ ________ __________ ________ _______ __________.
______ ___ ______ __________ ________ ______.
________ _________ ___ ____ ________ ____ ______.
________ __________ ______ ______ _______ ______ _______ ________ ________ ___ ________.
_______ _____ ____ _____ _____ __________ ___.
____ _______ ______ _______ _____ _________ ______.
_________ _________ _____ _______ _________ ________ ______.
___ ___ ____ _____ ________ _____ _______ ____ _____ _________ _______ _________.
_______ ___ __________ __________ _______ ______ ______ _____ ____.
_____ ____ ______ ____ ______ _____ ____ _____ _______ ___ _______.
_______ ________ ___ __________ ____.
______ _________ ________ ____ ________ _________ __________.
________ ______ _____ ______ __________ ________ ____.
__________ ___ _____ _________ ______ _____ _____ ___ _______.
______ ________ ___ __________ _________ _________ ____ ____ ___.
_________ _________ ____ _______ ________ _____ _____ ________ _______ _________.
____ __________ ___ ______ ________ _____ ____ __________ ______ ______ _____.
____ ____ _____ ________ ________ ____ _________ ______ _______ __________ __________.
____ __________ ________ ______ ______ _____ ____ __________.
________ ___ __________ __________ ________ ______ _________ ____ _______.
_____ _____ ________ __________ _________ ________ ________ _____.
________ ______ ________ _____ _____ ______ __________ _____ ___ ________.
_______ __________ _____ _________ ____.
__________ _______ ____ ____ _____ ______ _______.
_______ _________ ___ _____ ____ ______ ____ ____ ___ _______ ____.
__________ ________ ____ _____ _________ _________ __________ _____ _______ _____ ________ _________.
____ ______ ________ ___ ______ _________ _____ ___.
______ ______ _____ __________ ____ ________ _______ _________ _____ ________.
______ ____ _____ _______ ________ ____ ______ ___ _________.
____ _______ ____ __________ _________ _____ _____ __________ ___.
_________ _______ _______ __________ ________ _________ _________ ________ __________ ____.
___ _________ ________ __________ _____.
_____ _______ __________ ___ ________ _______.
Get Full Answer on WhatsApp