Question
कीलकन के साथ गाउस विलोपन विधि लागू करके निम्नलिखित समीकरण-निकाय को हल कीजिए।
Answer :
Word Count : 1424
दिए गए समीकरण-निकाय को कीलकन (Pivoting) के साथ गाउस विलोपन विधि (Gaussian Elimination Method) का उपयोग करके हल करेंगे। समीकरण-निकाय निम्नलिखित है: \[ \begin{aligned} 2x_1 + 3x_2 + 4x_3 + x_4 &= 3 \quad \text{(1)} \\ x_1 + 2x_2 + x_4 &= 2 \quad \text{(2)} \\ 2x_1 + 3x_2 + x_3 - x_4 &= 1 \quad \text{(3)} \\ x_1 - 2x_2 - x_3 + 4x_4 &= 5 \quad \text{(4)} \end{aligned} \] ### चरण 1: समीकरण-निकाय को आव्यूह रूप में लिखें समीकरण-निकाय को आव्यूह रूप में लिखने पर: \[ \begin{bmatrix} 2 & 3 & 4 & 1 & | & 3 \\ 1 & 2 & 0 & 1 & | & 2 \\ 2 & 3 & 1 & -1 & | & 1 \\ 1 & -2 & -1 & 4 & | & 5 \end{bmatrix} \] ### चरण 2: पहले स्तंभ में सबसे बड़ा मान वाला पिवट चुनें पहले स्तंभ में सबसे बड़ा मान पहली पंक्ति में है (2)। इसलिए, पहली पंक्ति को पिवट के रूप में चुनें। ### चरण 3: पहली पंक्ति को पिवट के रूप में उपयोग करके अन्य पंक्तियों को शून्य करें पहली पंक्ति को 2 से विभाजित करें: \[ \begin{bmatrix} 1 & 1.5 & 2 & 0.5 & | & 1.5 \\ 1 & 2 & 0 & 1 & | & 2 \\ 2 & 3 & 1 & -1 & | & 1 \\ 1 & -2 & -1 & 4 & | & 5 \end{bmatrix} \] अब, दूसरी पंक्ति से पहली पंक्ति को घटाएं: \[ R_2 = R_2 - R_1 \] \[ \begin{bmatrix} 1 & 1.5 & 2 & 0.5 & | & 1.5 \\ 0 & 0.5 & -2 & 0.5 & | & 0.5 \\ 2 & 3 & 1 & -1 & | & 1 \\ 1 & -2 & -1 & 4 & | & 5 \end{bmatrix} \] तीसरी पंक्ति से पहली पंक्ति को 2 से गुणा करके घटाएं: \[ R_3 = R_3 - 2R_1 \] \[ \begin{bmatrix} 1 & 1.5 & 2 & 0.5 & | & 1.5 \\ 0 & 0.5 & -2 & 0.5 & | & 0.5 \\ 0 ______ _____ _______ _____ ___.
________ _______ ________ _________ ___ _______ __________ ____.
___ ________ __________ _____ ___ _____ _____ __________.
___ _______ _______ _______ ________ ___ _________ _______ _______.
_______ _____ _______ _______ ________ ________ ______.
______ _____ _________ ____ ______ __________ ___ __________ ____ _______ ___.
_________ _________ __________ _____ __________ _____ ____ _______ ____ ________.
___ ________ ___ _______ _______ __________ ______ ________ _______.
_________ _________ ______ _______ ____ ______ __________ _____ ______ ____ _______ _____.
________ ___ ______ ____ ________ ______ _________ ___ _________ _______ _____ _____.
_______ ___ _______ ___ ____ ___ ____ ___ ______ ________.
____ _____ _____ ________ _______ ______ ________ ________ __________ ________.
___ __________ _________ _______ __________ ____ ________ ______.
__________ _______ _______ _______ ______ _______ ________ ___ __________ ___.
__________ ___ _________ ___ _______ __________ _______.
_______ ___ _________ ______ _____.
________ ______ ________ _______ ___ _________ __________ _________ ___ _____.
______ _______ _______ _________ _________ __________ _______ ___ __________ _____.
_________ ________ ______ ____ _____ ______ ____ ________ ____ _____ ___ _______.
________ __________ ____ _________ ____ ______ ___ _________.
__________ ___ _____ _________ ___ _______ ______ _________.
___ _____ ___ _____ _____ _____ ___.
__________ ___ ___ _________ ________ _________ _______ ___ __________ ___ _________.
________ ______ _______ _________ _____ ____ _____ __________ ____ __________ ___ __________.
___ ____ _________ ________ _________ _______ _______ _________ ________ ______ ______ ________.
____ __________ _______ ___ ____ ________ ______ ______.
_________ ______ _______ ________ ____ ____ _________ _____ _________.
___ _________ _____ ___ _________ _______ _________ ___ _________ ______ ___.
_____ _________ ______ _____ _______ ______ _____ ___ _______.
__________ __________ _________ _________ _______ ________ ________ _____ ____.
_________ ___ ________ ________ ______ _______ ___ _______ _____ __________.
______ ___ _________ ____ _______ _______ ____ ________ __________ ________ _____.
______ ________ ____ _______ ___ _____.
____ _____ ______ _______ _________ ______ ______ _____ ___ __________.
_______ ______ ____ ________ ________ _________ ___ ____ _______ ________.
__________ _____ ______ _________ ___ _______.
____ ___ _______ _____ ___ ________ __________ ______ ___ ____ ______.
___ _________ _____ _______ ________ ______ _____ ______ ___.
__________ ____ ______ ___ ________ ______ ___ ______ ______.
_______ _______ _____ ___ _______ ________ _____ ________ _________ ______ ______ ____.
__________ _______ ____ __________ ___ ________.
_____ ______ ___ __________ _______ _______.
________ _________ _______ ___ ___ _______.
_____ ______ ________ ___ _________ __________ _________.
_________ _______ ________ __________ _________ ______ ____ ___.
_____ ______ __________ __________ ______ ____ _______ _________ ______ _________.
___ __________ ___ __________ _______.
_______ ___ ___ _________ ____.
________ ____ _________ ____ ___ ________ ______ ________ ____ __________.
________ ______ ____ _______ ___ _____ ____ _____ __________.
___ ________ ___ _________ _________ _______ _____ ________.
______ ____ _____ __________ _______.
__________ _______ ______ ___ ______ _____ ______.
______ ___ ________ ___ ______ _____ ________ _______ ________ ____.
_________ ___ ______ ______ ___ ____.
______ _______ ________ ___ _______.
____ __________ ________ ______ _________ _________ ___ ________ ______.
__________ ____ _______ ________ ______ __________ ___ _____ _________ ________.
__________ ___ ____ ______ _______ ______ _______.
____ ___ ___ ______ _______.
__________ _________ __________ _________ ______ ____ ___ __________ ________ _____ ___ ____.
____ ________ ____ __________ _________ _____ __________ __________ ____ ________ ______.
_______ _______ ___ _________ ________ _____ _______ _________ _________ ________ ________ ________.
_______ ___ ______ ____ __________ _________ _______ ______ ________ _______.
_____ __________ ___ ___ ______ __________ _______ ________.
____ ___ _________ ________ ___ ______ _________ _____ __________ _____ ____ _______.
_________ _______ _________ ______ __________ _________ ___.
____ ___ ____ ______ ________ _________ ______ _____ ____ ____.
____ _________ __________ ___ ____ ________ ____ ________ ___ ___ _________ _________.
____ _____ __________ _____ _____ ____ _____ _______ ______ _______.
_________ ____ ________ _________ ___ _____ _________ ________.
________ ___ __________ ____ ___.
_________ ________ __________ _________ ______ _______ ___.
__________ ______ _________ ______ __________ ________ _________ ________ _______ __________ ______.
_____ ______ ____ ___ ____ ________ _____ ________ _______.
_____ ___ _______ __________ _____ ___.
______ ________ ____ ______ ____ _____.
______ ______ ___ _____ _______ ____ _________ _______ ___ _____ __________.
____ ___ _____ __________ ________ _____ ______ _____ ____ _________ ______ _____.
______ _________ ___ ________ _______ ____.
______ _____ ____ _____ ______ __________ ______.
__________ ___ ____ _________ _______ _____ ____ ___ ____ _______ ___ __________.
_________ __________ ___ __________ ___ ___ ______ ______ ______.
_____ ______ ________ _____ ___.
________ _______ __________ _________ ___ _____ _______ _______ ____ _______ ____ ________.
_______ ____ ___ _______ ____ ________ ___ _____ __________ ____ ________ ______.
_______ ________ ______ _____ ________ _________ _____.
___ ____ __________ __________ ____.
_____ ____ _____ _____ __________ ________ ________ _____ _________ ____ _____ _______.
___ ______ _______ _____ ______ __________ ________ __________ ___.
___ ______ ______ _____ _______ _____ ______ _________ __________ _______ ____ _________.
_______ _____ _____ ___ ______ _____ _______ _________ _________ __________ ___.
____ ___ ______ _______ __________ _____ _____ ____ _______ ____ __________.
_______ ________ ___ _____ _____ ________ ___ __________ __________ _______ __________ ___.
_________ ________ _____ _______ ___ _________ _____ ___ ____.
_______ ___ ___ ________ _______ __________ _____ __________ _________ _________ ________.
_________ ______ _________ _________ _________ ___ ________ _______ ____.
_______ ______ __________ __________ __________ ___ ______ _____.
_________ __________ ____ ____ ______ ______ _________ __________ ________ _________.
_______ ___ ________ _________ ________ _____ _________.
_______ ______ _____ _____ ________ ____ ____ __________ ____ ____ ___.
_______ _________ _____ _____ ______ _______ _________.
____ ____ ____ __________ ______ _________ ______ ________ _____ _____ ______ ________.
________ _________ ______ ______ _______ ___ _____ _______ _______.
________ ______ _________ ______ __________.
___ __________ _______ ____ ________.
_____ ____ __________ _______ _____ _______ ____ __________ _____ ___ ______ _______.
______ _______ _____ __________ __________ __________ __________ _________ _________ _____.
___ ________ _____ ______ ___ ____ __________ _______ ____ _____ _______ _________.
_________ ____ ____ ________ ____ ____ ______ _____ ___ ___.
____ _____ _________ _________ _________ _________ __________ ____ _____.
___ ________ _______ ________ _________ _____ _________ ______ ___ _______ _________.
___ _____ ________ ___ __________ ______ _________ __________ _______ ___ ___ _____.
____ _________ ______ __________ _______.
_____ ____ ____ ____ _________.
_________ __________ _______ _________ _____ __________ __________ ______ _____ __________.
_______ _____ _____ _____ ____ _____.
________ ____ _______ __________ _________ _______.
________ __________ ________ __________ _____ _________ __________ ______.
__________ ______ ____ ________ ____.
______ ___ ________ ____ ____ _______ _________.
________.
Get Full Answer on WhatsApp
दिए गए समीकरण-निकाय को कीलकन (Pivoting) के साथ गाउस विलोपन विधि (Gaussian Elimination Method) का उपयोग करके हल करेंगे। समीकरण-निकाय निम्नलिखित है: \[ \begin{aligned} 2x_1 + 3x_2 + 4x_3 + x_4 &= 3 \quad \text{(1)} \\ x_1 + 2x_2 + x_4 &= 2 \quad \text{(2)} \\ 2x_1 + 3x_2 + x_3 - x_4 &= 1 \quad \text{(3)} \\ x_1 - 2x_2 - x_3 + 4x_4 &= 5 \quad \text{(4)} \end{aligned} \] ### चरण 1: समीकरण-निकाय को आव्यूह रूप में लिखें समीकरण-निकाय को आव्यूह रूप में लिखने पर: \[ \begin{bmatrix} 2 & 3 & 4 & 1 & | & 3 \\ 1 & 2 & 0 & 1 & | & 2 \\ 2 & 3 & 1 & -1 & | & 1 \\ 1 & -2 & -1 & 4 & | & 5 \end{bmatrix} \] ### चरण 2: पहले स्तंभ में सबसे बड़ा मान वाला पिवट चुनें पहले स्तंभ में सबसे बड़ा मान पहली पंक्ति में है (2)। इसलिए, पहली पंक्ति को पिवट के रूप में चुनें। ### चरण 3: पहली पंक्ति को पिवट के रूप में उपयोग करके अन्य पंक्तियों को शून्य करें पहली पंक्ति को 2 से विभाजित करें: \[ \begin{bmatrix} 1 & 1.5 & 2 & 0.5 & | & 1.5 \\ 1 & 2 & 0 & 1 & | & 2 \\ 2 & 3 & 1 & -1 & | & 1 \\ 1 & -2 & -1 & 4 & | & 5 \end{bmatrix} \] अब, दूसरी पंक्ति से पहली पंक्ति को घटाएं: \[ R_2 = R_2 - R_1 \] \[ \begin{bmatrix} 1 & 1.5 & 2 & 0.5 & | & 1.5 \\ 0 & 0.5 & -2 & 0.5 & | & 0.5 \\ 2 & 3 & 1 & -1 & | & 1 \\ 1 & -2 & -1 & 4 & | & 5 \end{bmatrix} \] तीसरी पंक्ति से पहली पंक्ति को 2 से गुणा करके घटाएं: \[ R_3 = R_3 - 2R_1 \] \[ \begin{bmatrix} 1 & 1.5 & 2 & 0.5 & | & 1.5 \\ 0 & 0.5 & -2 & 0.5 & | & 0.5 \\ 0 ______ _____ _______ _____ ___.
________ _______ ________ _________ ___ _______ __________ ____.
___ ________ __________ _____ ___ _____ _____ __________.
___ _______ _______ _______ ________ ___ _________ _______ _______.
_______ _____ _______ _______ ________ ________ ______.
______ _____ _________ ____ ______ __________ ___ __________ ____ _______ ___.
_________ _________ __________ _____ __________ _____ ____ _______ ____ ________.
___ ________ ___ _______ _______ __________ ______ ________ _______.
_________ _________ ______ _______ ____ ______ __________ _____ ______ ____ _______ _____.
________ ___ ______ ____ ________ ______ _________ ___ _________ _______ _____ _____.
_______ ___ _______ ___ ____ ___ ____ ___ ______ ________.
____ _____ _____ ________ _______ ______ ________ ________ __________ ________.
___ __________ _________ _______ __________ ____ ________ ______.
__________ _______ _______ _______ ______ _______ ________ ___ __________ ___.
__________ ___ _________ ___ _______ __________ _______.
_______ ___ _________ ______ _____.
________ ______ ________ _______ ___ _________ __________ _________ ___ _____.
______ _______ _______ _________ _________ __________ _______ ___ __________ _____.
_________ ________ ______ ____ _____ ______ ____ ________ ____ _____ ___ _______.
________ __________ ____ _________ ____ ______ ___ _________.
__________ ___ _____ _________ ___ _______ ______ _________.
___ _____ ___ _____ _____ _____ ___.
__________ ___ ___ _________ ________ _________ _______ ___ __________ ___ _________.
________ ______ _______ _________ _____ ____ _____ __________ ____ __________ ___ __________.
___ ____ _________ ________ _________ _______ _______ _________ ________ ______ ______ ________.
____ __________ _______ ___ ____ ________ ______ ______.
_________ ______ _______ ________ ____ ____ _________ _____ _________.
___ _________ _____ ___ _________ _______ _________ ___ _________ ______ ___.
_____ _________ ______ _____ _______ ______ _____ ___ _______.
__________ __________ _________ _________ _______ ________ ________ _____ ____.
_________ ___ ________ ________ ______ _______ ___ _______ _____ __________.
______ ___ _________ ____ _______ _______ ____ ________ __________ ________ _____.
______ ________ ____ _______ ___ _____.
____ _____ ______ _______ _________ ______ ______ _____ ___ __________.
_______ ______ ____ ________ ________ _________ ___ ____ _______ ________.
__________ _____ ______ _________ ___ _______.
____ ___ _______ _____ ___ ________ __________ ______ ___ ____ ______.
___ _________ _____ _______ ________ ______ _____ ______ ___.
__________ ____ ______ ___ ________ ______ ___ ______ ______.
_______ _______ _____ ___ _______ ________ _____ ________ _________ ______ ______ ____.
__________ _______ ____ __________ ___ ________.
_____ ______ ___ __________ _______ _______.
________ _________ _______ ___ ___ _______.
_____ ______ ________ ___ _________ __________ _________.
_________ _______ ________ __________ _________ ______ ____ ___.
_____ ______ __________ __________ ______ ____ _______ _________ ______ _________.
___ __________ ___ __________ _______.
_______ ___ ___ _________ ____.
________ ____ _________ ____ ___ ________ ______ ________ ____ __________.
________ ______ ____ _______ ___ _____ ____ _____ __________.
___ ________ ___ _________ _________ _______ _____ ________.
______ ____ _____ __________ _______.
__________ _______ ______ ___ ______ _____ ______.
______ ___ ________ ___ ______ _____ ________ _______ ________ ____.
_________ ___ ______ ______ ___ ____.
______ _______ ________ ___ _______.
____ __________ ________ ______ _________ _________ ___ ________ ______.
__________ ____ _______ ________ ______ __________ ___ _____ _________ ________.
__________ ___ ____ ______ _______ ______ _______.
____ ___ ___ ______ _______.
__________ _________ __________ _________ ______ ____ ___ __________ ________ _____ ___ ____.
____ ________ ____ __________ _________ _____ __________ __________ ____ ________ ______.
_______ _______ ___ _________ ________ _____ _______ _________ _________ ________ ________ ________.
_______ ___ ______ ____ __________ _________ _______ ______ ________ _______.
_____ __________ ___ ___ ______ __________ _______ ________.
____ ___ _________ ________ ___ ______ _________ _____ __________ _____ ____ _______.
_________ _______ _________ ______ __________ _________ ___.
____ ___ ____ ______ ________ _________ ______ _____ ____ ____.
____ _________ __________ ___ ____ ________ ____ ________ ___ ___ _________ _________.
____ _____ __________ _____ _____ ____ _____ _______ ______ _______.
_________ ____ ________ _________ ___ _____ _________ ________.
________ ___ __________ ____ ___.
_________ ________ __________ _________ ______ _______ ___.
__________ ______ _________ ______ __________ ________ _________ ________ _______ __________ ______.
_____ ______ ____ ___ ____ ________ _____ ________ _______.
_____ ___ _______ __________ _____ ___.
______ ________ ____ ______ ____ _____.
______ ______ ___ _____ _______ ____ _________ _______ ___ _____ __________.
____ ___ _____ __________ ________ _____ ______ _____ ____ _________ ______ _____.
______ _________ ___ ________ _______ ____.
______ _____ ____ _____ ______ __________ ______.
__________ ___ ____ _________ _______ _____ ____ ___ ____ _______ ___ __________.
_________ __________ ___ __________ ___ ___ ______ ______ ______.
_____ ______ ________ _____ ___.
________ _______ __________ _________ ___ _____ _______ _______ ____ _______ ____ ________.
_______ ____ ___ _______ ____ ________ ___ _____ __________ ____ ________ ______.
_______ ________ ______ _____ ________ _________ _____.
___ ____ __________ __________ ____.
_____ ____ _____ _____ __________ ________ ________ _____ _________ ____ _____ _______.
___ ______ _______ _____ ______ __________ ________ __________ ___.
___ ______ ______ _____ _______ _____ ______ _________ __________ _______ ____ _________.
_______ _____ _____ ___ ______ _____ _______ _________ _________ __________ ___.
____ ___ ______ _______ __________ _____ _____ ____ _______ ____ __________.
_______ ________ ___ _____ _____ ________ ___ __________ __________ _______ __________ ___.
_________ ________ _____ _______ ___ _________ _____ ___ ____.
_______ ___ ___ ________ _______ __________ _____ __________ _________ _________ ________.
_________ ______ _________ _________ _________ ___ ________ _______ ____.
_______ ______ __________ __________ __________ ___ ______ _____.
_________ __________ ____ ____ ______ ______ _________ __________ ________ _________.
_______ ___ ________ _________ ________ _____ _________.
_______ ______ _____ _____ ________ ____ ____ __________ ____ ____ ___.
_______ _________ _____ _____ ______ _______ _________.
____ ____ ____ __________ ______ _________ ______ ________ _____ _____ ______ ________.
________ _________ ______ ______ _______ ___ _____ _______ _______.
________ ______ _________ ______ __________.
___ __________ _______ ____ ________.
_____ ____ __________ _______ _____ _______ ____ __________ _____ ___ ______ _______.
______ _______ _____ __________ __________ __________ __________ _________ _________ _____.
___ ________ _____ ______ ___ ____ __________ _______ ____ _____ _______ _________.
_________ ____ ____ ________ ____ ____ ______ _____ ___ ___.
____ _____ _________ _________ _________ _________ __________ ____ _____.
___ ________ _______ ________ _________ _____ _________ ______ ___ _______ _________.
___ _____ ________ ___ __________ ______ _________ __________ _______ ___ ___ _____.
____ _________ ______ __________ _______.
_____ ____ ____ ____ _________.
_________ __________ _______ _________ _____ __________ __________ ______ _____ __________.
_______ _____ _____ _____ ____ _____.
________ ____ _______ __________ _________ _______.
________ __________ ________ __________ _____ _________ __________ ______.
__________ ______ ____ ________ ____.
______ ___ ________ ____ ____ _______ _________.
________.
Get Full Answer on WhatsApp
IGNOU NEWS
Assignment Submission Last Date Extended Till 30 June 2026 Click Here★★★IGNOU June 2026 TEE Date Sheet Released Click Here★★★