Word Count : 516

---

सर्वोपनिषदो गावः इति विषयः अत्यन्तं रोचकः च गम्भीरः अपि अस्ति। संस्कृतसाहित्ये उपनिषदानि वेदाङ्गानां अन्त्यभागे स्थापितानि महत्वपूर्णग्रन्थरूपेण प्रसिद्धानि। एतानि ग्रन्थानि न केवलं धार्मिकदृष्ट्या, अपितु दार्शनिक, सामाजिक, नैतिक च दृष्टिभिः अत्यन्तं मूल्यवान् अभवन्। “गावः” इत्यस्य उपयोगः केवलं पशुपालनसम्बन्धितं नास्ति, किन्तु एषः प्रतीकात्मकार्थे अपि ग्रह्यते। उपनिषदानि प्रायः ज्ञान, आत्मा, ब्रह्म, संसार इत्यादिषु गहनविचारान् प्रस्तुतवन्ति, यत्र मानवजीवनस्य आधारभूततत्त्वानि प्रकाशमानानि भवन्ति। सर्वोपनिषदानां मूलतः आद्यस्रोतः वेदाः एव। तत्र मानवजीवनस्य आध्यात्मिकतत्त्वं, आत्मज्ञानं, कर्मफलस्य सिद्धान्तः च प्रतिपादितः। उपनिषदानि गायः इत्यनेन विषयेन सम्बद्धतया अपि विवेच्यन्ते, यतः गायः प्राचीनभारतीयसंस्कृतेः आहार, अर्थ, धर्म, आयुर्वेद, आर्थिकसमृद्धि च सम्यक् प्रतिनिधित्वं करोति। गायः केवलं पशुः नास्ति, किन्तु सामाजिक-सांस्कृतिक-आर्थिक-सांस्कृतिक जीवनस्य मूलाधारः अपि अस्ति। उपनिषदानां दृष्ट्या, गायः जीवनस्य संरक्षणस्य प्रतीकः, धैर्यस्य च प्रतिकं, तथा प्रकृतिसम्मतिपरिपोषणस्य चिन्हं इव ग्रह्यते। उपनिषदानां शिक्षायां गायः प्रायः “अन्नदा” इव प्रतिपाद्यते। अन्नस्य स्रोतः यदा गायः भवति, तदा मानवजीवनस्य आधारभूत आवश्यकता प्रति _________ ___ ____ __________ ____ _________ _____.
_____ __________ _____ _____ ___ ______ _________ ____.
______ ___ __________ ______ _____ _______ _______ __________ ______ _________ ___.
_________ ____ _______ ___ ________ _____ _______ __________.
______ _______ _____ ______ _______ __________ ____ __________.
___ _____ _________ _________ _______ ________ ____ ______.
____ _____ ____ ___ ____ _____ _________ _________.
__________ ____ _________ ________ ____ ________ ____ ______ ________ __________.
_________ _________ _______ ____ ____ _____ ____.
________ _____ _____ ________ _________ ________ _____ _______ ___ ________ _______.
_________ _____ ____ _________ _____ _____ _________.
__________ _________ __________ _________ __________ ____ __________ ___.
___ _______ _____ ______ ______ _____ ______.
_________ __________ ______ ___ _________ ___ _____ _______ ________ _________.
___ __________ _________ ______ ____ ______ __________ _________ ___.
______ ________ ____ ___ _____ ________ ________.
_______ ______ ____ ________ _________.
_____ ________ _____ ________ ______.
_________ __________ __________ __________ ________ ___ _______ ________ _________ __________ ______ _______.
__________ ________ __________ _________ ________ ____ _____.
________ __________ ______ _______ ____ ____ ____.
_____ ______ _______ ________ ________ ________ ____ _________.
_______ ______ ________ ___ ___.
_______ _____ _______ ______ _____ _______ ___ ________ _________ ______.
_____ _____ _______ ________ _____ ______ _____ ________ ____ __________ _________ ____.
_____ ____ __________ ____ ___.
_____ ___ ___ ______ _________ ___ ____ ________ _________ _____ ______.
________ __________ __________ ________ ___ _____ ___ ____ _____.
____ _______ ________ _____ ____ ____.
____ _______ ________ ___ __________ ___ _________ ____.
______ ___ _________ ____ __________ _______ __________ ___ ___.
__________ _________ _____ _____ _______ ________ _______ __________ _________.
_____ ______ ___ _________ _____ _________ _______ _____ _____.
______ _____ ______ ___ __________ __________ _____ ________ ___.
_______ ______ _______ _____ ______ ________ ________.
_________ _______ _______ ______ ______ ____ ____.
__________ _______ ________ __________ __________ ____ ______ _____ _______.
____ ___ _________ _________ _______ _______ ________ ___ _____ ___.
_________ ____ ________ ________ _______ ____ ____ _________ ______.
___ ______ ____ __________ _______ ____ _______.
__________ __________ _______ ______ ____ _____ _____ _____ _________ ________.
_____ ____ ____ ____ _____ ___ _________ _______ ____ _________ _____ ________.
__________ ____ ____ ________ _____ ____ __________ __________ ________.
______ __________ ____ _____ _____.
_____ ___ _____ _____ ________.
_________ __________ ________ ______ ______ ___ _____ ____ ________ ___ ______ ___.
________ ________ ____ _________ _____.
Get Full Answer on WhatsApp