हृदय के विकास की मुख्य अवस्थाओं का वर्णन कीजिए।
हृदय के विकास की प्रक्रिया एक जटिल जैविक घटना है, जिसमें विभिन्न अवस्थाओं और संरचनाओं का गठन होता है। यह विकास भ्रूण के विकास के दौरान शुरू होता है और जन्म के बाद भी एक निश्चित समय तक चलता रहता है। हृदय के विकास को समझने के लिए हमें उसकी मुख्य अवस्थाओं पर विचार करना होगा, जो क्रमशः भ्रूण के गठन, हृदय की विभिन्न संरचनाओं के विकास और अंत में हृदय के पूर्ण कार्यात्मक रूप में परिवर्तित होने तक की प्रक्रिया को समझाते हैं।
### 1. प्रारंभिक अवस्था (Primary Heart Field):
हृदय का विकास अमीश भ्रूण (embryo) में सबसे पहले एक प्राथमिक हृदय क्षेत्र (primary heart field) के रूप में शुरू होता है। यह क्षेत्र पहली बार मध्य रेखा (midline) में उभरता है, जिसमें एक समूह की कोशिकाएं होती हैं जो बाद में हृदय के विभिन्न हिस्सों में विभाजित होती हैं। यह प्राथमिक हृदय क्षेत्र हृदय के ______ ___ _____ _____ _______ ________ __________.
_____ _______ ______ ______ __________ ____ __________ _________.
_____ _____ ____ ________ ____ _____ ___ __________ _________ _______.
____ ____ _____ _______ ____ _________ __________ _______ ______ _________ _____ _____.
_______ _______ _____ ______ _____ _____ _____.
__________ _______ ______ __________ ____ _______ __________ ________ _______ _______ __________ ____.
______ ________ ______ ___ _________ ______.
_____ _____ ___ _________ _____ _________.
_______ ___ _____ _________ _______ _______.
______ _______ ________ _______ ___.
___ _______ _______ ____ _______ ___ ________ ___ __________ _______.
_________ ____ ___ __________ ___ ___ _____ _________ _________ ___.
__________ ___ _________ ______ _____ __________ _______ __________ __________ __________ _______ _________.
____ ___ _________ _______ ____ ___ _________ __________.
______ __________ _______ __________ _________ ___.
____ __________ __________ _________ _______ __________ __________ __________ ________ _____.
___ _________ ____ _____ ________ ________ _________ __________ _____.
___ ___ ______ ______ _______ _______ ___ _________.
______ ________ __________ ________ _________ _________ ____.
_____ ______ _______ _______ ________ ____ ____ ____.
_________ ____ _________ __________ ______ _____ _________ __________.
___ _______ _______ _____ ___ _________.
____ _____ ____ _________ ___ _________ _____ __________ __________ _____ ______ _______.
____ _____ _______ _______ ___ ____ _____ _____ _______ ________.
_______ _________ ______ _________ ______ _____ ________ ________ ____ ________.
____ _____ ___ ___ _____.
_________ ________ ______ ___ ____.
_________ _______ ______ _________ _____ __________ __________ ____ _________ ________ ________.
________ ______ _________ _____ _________ ____ ___ ___ ________ ____ _______ _________.
______ _________ ____ __________ _________ ________ ___ ____.
_________ __________ ____ _______ ________ __________ ________ __________ __________ _______ ___.
______ _________ _______ ________ ______ _______ _________ __________ _________.
______ ______ __________ _______ ____.
_______ __________ ____ _____ ___ _______ ______ ___ __________ __________.
______ _____ ___ ______ ______ ____ ______.
__________ ______ _________ _________ __________ _____ _______ _____ _________.
______ _______ __________ ______ ________ ______ ______ _______.
________ _________ _________ _____ ___ ________.
_______ _______ _________ ____ _______ ______ ___ _______ _____.
__________ ____ _______ _____ ________.
_____ _____ __________ _____ _________ ________.
______ _______ ________ ______ _________ ________ ____ _____ __________ _______ __________ ___.
______ ________ _________ ____ __________ __________ ____ ___ ___ ____.
_______ ___ _________ ___ __________ ___ ______ _________ __________ ___.
___ __________ ____ __________ _________ __________ ____.
_______ ________ _________ ____ __________ __________.
__________ ________ __________ __________ _________ ______ ____ __________ ________ ______ _______ _________.
________ _______ __________ _____ __________ ____.
___ ___ _________ ____ ______ ____ _________ ________ _____ ________ _________ __________.
______ ________ _______ _____ _______ ____ ________ _____ _______.
______ _______ ___ ____ ________ _________ ___.
______ ____ __________ _________ ________ ________ __________ _____ ___ ________ __________.
___ __________ ________ ______ ____ __________ ______ _______.
________ ____ _______ __________ ________ ___ ________ _________ __________.
_________ ________ ___ ______ ___ __________ ________ _________ ____.
___ ____ _______ _________ _____ _____.
________ ___ ______ ______ ____ ________ ___ _______ ______ ___.
_________ ____ _______ ______ _______ _________ ____ __________ _______ ___ ____.
_______ _____ _______ ______ ______ ____ _________ _____ _________ ___ ____.
_____ __________ ______ _________ _________ ___ __________.
____ ___ __________ ______ ___ __________ ______ _______ ______.
_________ _______ __________ __________ ________ _________ _____ _____ __________ ________.
__________ _____ _______ ________ _________ ___ __________ ______ ____.
_________ _______ ______ _______ ______.
____ _____ _______ ________ _______ _________ ____ _______ ___ _________ ____.
____ __________ _____ ____ __________.
__________ _______ ____ ___ ___ _________ ____ ______ ___ __________.
___ _____ ___ _________ ____ _______ _______.
____ _______ ________ ________ __________ _____ ___ ______ _____ __________ _________.
________ _____ _______ ______ _____ ________ ____ ________.
_______ ____ _____ ________ ______ ______ ________ ________.
____ _____ _______ ___ _________ ____ ____ __________ _______ _______.
____ ____ ____ _________ _______ __________ ___ _______ __________ _______.
__________ _____ _______ ____ _________ _______ _________ _____.
________ _________ ___ ________ ___ ________ _________ _______.
___ _____ ___ __________ _________ ________ _________ _____ ________ ______ _____.
____ ______ ________ _________ _______ ______ __________.
_________ ____ _______ ____ ____ ____ _______.
__________ ____ ____ _______ _________ __________ _____ _____ _____ _______.
__________ ___ _______ ______ _________ ________ ___ _____.
________ ___ ___ _____ ____ _______ ________ ______ _________ _________.
________ _____ ___ ________ ________ ____ ___ _______ ________.
_________ _________ ___ ________ _____ __________.
_____ __________ ____ __________ _________ ____ _______ __________ _____ ____ __________ ________.
___ _________ ______ ___ __________ ______ ___ _______ _____ _______ ____.
________ _____ __________ ______ ________ __________ __________ ______.
______.
Get Full Answer on WhatsApp