हृदय के विकास की मुख्य अवस्थाओं का वर्णन कीजिए।
हृदय के विकास की प्रक्रिया एक जटिल जैविक घटना है, जिसमें विभिन्न अवस्थाओं और संरचनाओं का गठन होता है। यह विकास भ्रूण के विकास के दौरान शुरू होता है और जन्म के बाद भी एक निश्चित समय तक चलता रहता है। हृदय के विकास को समझने के लिए हमें उसकी मुख्य अवस्थाओं पर विचार करना होगा, जो क्रमशः भ्रूण के गठन, हृदय की विभिन्न संरचनाओं के विकास और अंत में हृदय के पूर्ण कार्यात्मक रूप में परिवर्तित होने तक की प्रक्रिया को समझाते हैं।
### 1. प्रारंभिक अवस्था (Primary Heart Field):
हृदय का विकास अमीश भ्रूण (embryo) में सबसे पहले एक प्राथमिक हृदय क्षेत्र (primary heart field) के रूप में शुरू होता है। यह क्षेत्र पहली बार मध्य रेखा (midline) में उभरता है, जिसमें एक समूह की कोशिकाएं होती हैं जो बाद में हृदय के विभिन्न हिस्सों में विभाजित होती हैं। यह प्राथमिक हृदय क्षेत्र हृदय के ________ ___ ____ _______ ______.
_________ _______ ______ _______ _____ _____ _________.
_________ _____ ___ _______ _____.
____ ________ _______ _____ _____ __________ _________ _____ ________.
__________ _____ _________ __________ __________.
_________ __________ ___ ______ ________ ____ _____.
_________ _______ _________ _____ ______ ___ _______ ____ _____ __________ _________ __________.
_______ _______ _______ _________ _____ ________ __________ _____ _____ _________.
__________ ____ _______ ___ ___ ______ _______ ___ ______.
_____ _____ _____ ____ _______ ______ ______ ____ _______ _______.
_______ ________ _______ ____ _________ ______ ____ ____ __________ __________ _________ ______.
________ ___ ______ ___ ___ _______ ____ ________ ________ __________ __________.
___ _____ ____ ___ ______ ________ _____ ______ _____.
__________ ________ _____ ____ _________.
_____ ______ ______ ________ _________ _______ ____ _______ ________ ____.
_________ _________ __________ ______ ______.
________ ________ _________ _______ _______ _________ _____ _________.
_____ ______ ___ ____ ________ _____ ____ ___ _________ _______.
__________ ____ __________ _______ __________ ________ _______.
_______ _________ ___ __________ ___ ________.
______ __________ _____ _______ ___ ________.
_______ _________ ______ _______ ________ _________ ________ _______ _______ ______ ___.
_______ _______ _____ ___ _______ ________ _______ _____.
_____ ___ ________ ___ _____.
____ ___ ___ ______ ________.
_____ _________ _______ ____ _____ _________ ______ __________ _____ ____.
______ ___ __________ ________ __________.
_______ _____ _________ ____ __________ ____ ____ _________ _____ __________ ____.
_____ ____ _____ ___ __________ ________ ________ _______ ______.
_______ _________ ______ _________ ___ __________ ______ _________.
________ _________ ______ _________ _________ _____ ____.
________ _________ __________ _______ ___ _________.
___ __________ __________ ____ ______ _____ ____.
________ ___ _____ __________ ________ _____ __________ ____ ___.
_____ __________ ___ _______ _____ __________.
______ _______ ________ ____ ______ _________.
_______ _______ _______ ________ ___ _______ ________.
_________ ______ ________ ____ ______ _________ ____ ______ ____ ____.
___ _________ ____ _____ ______ ___ _____ _______ ______ ______ ______.
___ _________ _______ ___ _________ _________ _____ ___ _________ _____.
_____ ____ ________ ________ ____ ________ ______ _________ ________ ____ _________ __________.
____ __________ _______ _________ _______ ________.
____ ______ ________ ___ ____ ________.
_____ _________ ___ ______ ___ ____ ___ ___ _____.
______ ______ ______ _____ __________ ___.
__________ ______ __________ _______ ____ __________.
______ ____ _____ ____ __________ __________ _________ _____ _____ _______ _________.
________ ___ __________ ________ ________ _____.
___ _____ _____ _____ _______ ___ ________ ________ _______ ___ _________.
_________ ______ ______ ______ ________ _________ _______ ________ __________ __________ _______ ___.
_____ ______ _______ _____ _____ ____ ____ _________ _______ _________.
_______ __________ ______ __________ ___ ___ _________ ____ ______ ________ __________.
_____ _______ __________ ____ _______ _________ _________ __________ ______ _____ _____.
_________ ___ __________ _______ _____ _____.
___ ____ _____ __________ __________ _______ _____ ____ _______.
______ __________ _________ __________ ___ ________ ______ _______ ___.
_____ __________ ___ _______ ___ __________ ____ ________ _________ ______.
__________ ____ _____ __________ _________ _______ _________ ____ _____ _____ __________ _________.
_________ _________ ____ _________ __________ _____ ________ ____ ___ ___ __________.
___ ___ __________ ___ _______ ____ ______ ___.
____ _____ _________ ____ ___ ____ ________ _________ _________ _________ ____ __________.
________ _________ _____ ____ ___ ____ _________ ________ ________ __________ _________ ___.
_____ ________ _____ ______ ____ ______ ________.
________ ___ ___ ____ ______ _______ __________ _____ ______ ___ ________.
______ _______ ___ _______ __________ _______ ________ ___ _________.
_________ ________ __________ ___ _______.
_________ _______ __________ _______ _______ ______ _________ ____ __________ _______.
_______ _________ _____ ______ _____ __________ ______ _______ ________ ________ ________ ____.
_________ _________ _______ _________ ____ ________ ___.
______ _______ ________ _________ ________ ______ ____ ____ ______ _________ _________ ________.
_____ ___ ______ __________ ________ __________ _____ _____.
_______ ________ __________ ______ ________ _______ ______ _____.
_____ ___ __________ ________ ______ _____ ___ __________ ______ _________.
_____ _____ _______ __________ _________ _________ ___ ______ ____ ___.
_________ __________ ___ _______ __________ __________ _____ ______.
_____ ____ ______ ______ ___ ____ __________.
_________ __________ ________ ________ ___ ______ ___ _________ _______.
____ ______ _______ __________ __________ __________ ___ _____ _____ _____.
_____ ______ ____ ____ _______.
______ ________ ______ ____ ____.
_________ _______ _________ ______ ______ _____ _________ _____ ________ ___ ______.
________ ______ ____ _________ __________ ______ _______ _________.
__________ ________ ______ __________ ______ ____ ______ _________.
____ _______ _________ _________ ______ _____ ____.
________ ________ ______ ___ ______ ________ ____ ________.
_______ ________ _____ ____ _________ ________ ___.
________ ____ _______ _____ ___ ________ _______ _________ ____ ________ ________.
______ ____ _____.
Get Full Answer on WhatsApp