शोध समस्या कैसे तैयार की जाती है?
शोध समस्या तैयार करने की प्रक्रिया सामाजिक कार्य (Social Work) के शोध में एक महत्वपूर्ण कदम है, क्योंकि यह शोध की दिशा, उद्देश्य और उसकी परिणामों को निर्धारित करती है। शोध समस्या तैयार करने के लिए कई प्रकार के विचार और प्रक्रियाएं शामिल होती हैं, जो समाज की वास्तविक परिस्थितियों, मुद्दों और जरूरतों के आधार पर होती हैं। शोध समस्या को सही तरीके से तैयार करना शोध के प्रभावी और सार्थक परिणामों की दिशा में पहला कदम है। आइए, इस प्रक्रिया को विस्तार से समझते हैं।
### 1. समाजिक समस्याओं का चयन
शोध समस्या तैयार करने की शुरुआत समाज में मौजूद विभिन्न सामाजिक समस्याओं के पहचान से होती है। इन समस्याओं को चुनने के लिए समाजिक कार्यकर्ता, अनुसंधानकर्ता और समाज में सक्रिय संगठन समाजिक मुद्दों की पहचान करते हैं। समाज में आर्थिक, सांस्कृतिक, शैक्षिक, मानसिक, या भौतिक दृष्टिकोण से समस्याएं हो सकती हैं। उदाहरण के लिए, गरीबी, बेरोजगारी, घरेलू हिंसा, मानसिक स्वास्थ्य, शिक्षा, बाल यौन शोषण, आदि जैसी समस्याएं एक शोध समस्या के रूप में सामने आ सकती हैं।
शोधकर्ता को यह विचार करना होता है कि समाज की कौन सी ______ _________ _______ ____ _____ ____ _____ _______ _____ ______ __________.
__________ ____ ________ ____ _______ ___ ____ _____ ________ ________.
___ _________ ______ ________ ________ ____ _____ _____ _____ ______ ________ ________.
_________ __________ _____ __________ ______ ________ __________ _________ ____.
__________ ____ __________ __________ ___ ________ _________ ______ ________ ________ _____ _____.
______ ______ _______ ________ _____.
__________ _________ ______ ___ ________ ___ _____ __________ __________.
_________ ___ ____ ______ _______ _________ ______ ______ ________ ______ ______ ______.
________ ___ _________ ________ ________ _______.
____ _______ __________ _____ ________.
____ _____ _________ ____ ________ _________ _______ __________ _________ ___ ___ _________.
____ _______ _____ ___ ______ __________.
_________ ______ ________ __________ _____ __________ ___ ____.
_______ ____ ____ __________ _______ ____ ________ _____ _____ __________ ____ ________.
___ ________ __________ _______ _____ ______ ___ ____ _________ ___.
_________ ___ ____ ____ _____ ______ ____.
_________ _________ ________ _______ ______ ______ _________.
______ ___ ________ ______ ___.
___ __________ _____ __________ __________ ____ ________ _____ ___ _________ _______.
___ ___ _____ ____ ____ _______ __________ ____ ____ ___ _________ ______.
_________ ______ ________ _______ ______ ________ _________ __________ _______ ________.
_______ ______ __________ _______ _______ __________ ______ ________ ______ _________.
___ ____ _________ _______ ___ _______ ____ __________ _____ _____ _____.
_____ _________ ________ ____ _________ ___.
_____ _______ _____ _____ ______ ______ _____ ____ ___.
________ ________ _______ __________ __________ _____ _____ _________ ______ __________.
____ ____ _____ _____ _________ ___ ___.
______ _____ ____ _______ __________ _______.
___ _________ _________ ___ __________ ________ _______ _________ ___ ___.
___ ________ ____ ____ ________ _________ ________ __________ _________ ______ _______ __________.
__________ __________ _____ ___ _____ ___ _______.
___ _____ _____ _______ ________ ____ _______ _________ ________ ____.
_____ ___ ______ _________ ________ _________ ________ _______.
_________ _______ _______ ________ ________ ________ ______ _______ ___.
__________ _________ _____ _______ _______.
__________ _________ ____ ________ _______ _______.
___ ____ _________ __________ _____ ________.
________ ______ _________ ____ _____.
__________ _________ _______ ______ _____.
____ __________ _______ _________ _______ _______.
______ ____ ________ __________ ______ ___ ________ ____ ____.
________ ______ _____ ___ _______ ____ __________.
____ __________ _____ _________ _________ ______.
________ _________ _____ __________ ________ __________ _______ ____ ________ __________ _________ _______.
____ ________ _____ ____ _____ _____ ___ __________ ________ ______ ___ _____.
________ _______ _______ _______ _______ ___ _____ __________.
___ _____ ___ ___ ____.
_______ _________ _____ ____ ________ ________ _______ _________.
_____ ___ _________ _______ ___ ____ ______ _________ __________ ___ ____.
_______ _________ ________ ________ __________ __________ ______ ___ ___.
__________ ______ ________ ______ ___.
___ ____ _______ ___ ___ ______.
________ ____ _________ _________ _____ ______ __________ ______ _____.
__________ _______ ________ __________ ____ _________ ____ _________ __________ __________ _____.
___ _________ ___ ________ _____ ______ ___ ________.
_____ _______ ___ ____ _______ __________ ______ ____.
_________ ____ ___ __________ ___ ________ __________ ____.
________ ________ ___ ____ ________ _________ ____.
_______ ________ ________ ______ _____ ________ _________ __________ ___ ______.
_______ _________ ______ __________ ____ __________ ________ ____ ______ _______ _________ _______.
________ ______ _____ ___ ________ _________ ________ ______ _____ _______ ___ ____.
_______ ______ ________ ______ _____ _________ _________ _____ _________ ______ ___ ____.
_______ ____ __________ _________ ______ _______ _________ ________ ________.
______ _______ ___ ______ ____ ____ ________ ______.
__________ ____ _________ _______ __________ ________ __________ ________ ______ ________ __________ ___.
______ _____ _________ ___ ________ ______ ______.
___ _______ _________ _________ ________ ___ __________ _________ ___ _____.
_______ _________ ___ _________ __________ ____.
___ _________ ______ ________ _________ _____.
____ ___ ______ _____ ____ _______ ______ ________ ___ _____ _____.
_______ ___ _________ _____ ____ _________.
___ ________ _________ ________ ____ _________ __________ ___ ___.
__________ ____ ____ __________ _____ _________ ________ ________ _____ __________ _________.
_____ ____ _____ __________ ____ _______.
____ ____ __________ ____ ____ _______ __________ ____.
______ _______ ________ ____ _____ __________.
______ ____ ____ _________ _______ ______ ____ _______.
______ _____ ____ _____ ___.
___ _______ _______ __________ ___ _____ ____ _____ ______ ___ _________.
_________ __________ ______ ______ ____ __________ ______ ____ _________ _______.
________ _____ __________ ___ ____ ____ _________ ___ ___ __________ __________.
_______ _______ _______ ____ ________ ______ ________ __________ ______ ______ ___ ___.
___ ____ ___ __________ _____ ________ ______ _________ ____.
____ ___ ___ ______ ____ ________ _____ ________ __________ _____ ________.
________ _____ __________ _________ ______.
____ ________ ____ ______ _________ ______ ________.
_____ _________ ____ ________ ________ _______ ________ __________.
____ _______ ____ _______ ________ ______ ________ _________ _______ _________ ___ _________.
______ ____ ________ _____ ________.
_______ _________ _____ __________ _____ ___ ____ __________ __________.
_____ ___ ___ ________ _________.
_____ _____ ____ ___ _____ _________ _____ __________.
_______ _______ ____ _______ ______.
________ ______ _____ ____ ____ __________ _______ ________ _____.
_______ _______ ______ ______ __________ _______ ____ _______ _____ _________ ______ ____.
___ ______ _____ ____ ___.
____ ________ ________ ________ __________ ________.
_________ __________ ____ ___ __________ _______.
________ _______ _______ ____ __________ ________ _____ ______ ______.
________ _____ __________ __________ _________ _______ _________ _________ ___ ________ ____ _____.
_________ ______ ____ _______ ____ _________.
___ ___ __________ __________ _____.
__________ __________ ___ ___ __________.
__________ _________ ______ __________ _________ __________ ______ _______ ______ _______.
_______ _______ _____ _______ ____ _____ ________ _____ ___.
_______ ________ _____ ________ _______ __________ _________ _________ ___.
___ ______ ______ _____ ___ ___ ______ ____ _____ ___ __________.
_______ ________.
Get Full Answer on WhatsApp