Question

अधोलिखित पद्यांशों की ससन्दर्भ व्याख्या कीजिए: -
(अ)     आरब्धे पटहे स्थिते गुरुजने भद्रासने लङ्घिते
              स्कन्धोच्चारणनम्यमानवदनप्रच्योतितोये घटे ।
        राजाहूय विसर्जिते मयि जनो धैर्येण मे विस्मितः
              स्वः पुत्रः कुरुते पितुर्यदि वचः कस्तत्र भो ! विस्मयः ?
                                अथवा
        हृदय ! भव सकामं यत्कृते शङ्कसे त्वं
              शृणु पितृनिधनं तद् गच्छ धैर्यं च तावत् ।
        स्पृशति तु यदि नीचो मामयं शुल्कशब्द-
              स्त्वथ च भवति सत्यं तत्र देहो विशोध्यः ॥

 

(ब)     पातुं न प्रथमं व्यवस्यति जलं युष्मास्वपीतेषु या
              नादत्ते प्रियमण्डनाऽपि भवतां स्नेहेन या पल्लवम्।
        आद्ये वः कुसुमप्रसूतिसमये यस्या भवत्युत्सवः
              सेयं याति शकुन्तला पतिगृहं सर्वैरनुज्ञायताम्॥

 

अथवा
        सङ्कल्पितं प्रथममेव मया तवार्थे
              भर्तारमात्मसदृशं सुकृतैर्गता त्वम् ।
        चूतेन संश्रितवती नवमालिकेय-
              मस्यामहं त्वयि च सम्प्रति वीतचिन्तः ॥
(ग)     वहति जलमियं पिनष्टि गन्धानियमियमुद्धूयते स्रजो विचित्राः ।
        मुसलमिदमियञ्च पातकाले मुहरनुयाति कलेन हुङ्कृतेन ॥
                                          अथवा
        उल्लङ्घयन् मम समुज्ज्वलतः प्रतापं
              कोपस्य नन्दकुलकाननधूमकेतोः ।
        सद्यः परात्मपरिमाणविवेकमुढः
              कः शालभेन विधिना लभतां विनाशम् ॥

10 Feb 2026
Answer :
Word Count : 303
(अ) इस पद्यांश में, लेखक ने राजा के व्यवहार की आलोचना की है। राजा ने गुरु के आदेश का पालन नहीं किया, जबकि गुरु की प्रतिष्ठा और शिक्षा का सम्मान करना आवश्यक था। जब राजा को बुरा फल मिला, तो उसने अपने पुत्र के द्वारा किए गए कृत्य को देखा और उसके विपरीत, उसने अपनी स्थिति में धैर्य बनाए रखा। इससे यह सिखने को मिलता है कि किसी भी कार्य को बिना सोचे-समझे करने से ___ _____ ______ _________ __________ ___.
_____ _________ __________ _____ __________ _____.
_______ ___ ______ _________ ________ __________.
______ ____ _____ __________ __________ _____.
______ __________ ________ ____ __________ ___ ____ __________ _____.
_______ ___ ______ _______ _______ ______ __________ ________ __________.
_____ _______ _____ ______ ______ __________ ____ ______ ___.
_____ _____ ______ _______ ______ _______ ______.
_______ ________ ______ _________ ________ ____ ___.
______ ____ _______ _________ __________ __________ _____ __________.
_____ ___ ________ _______ _____ ________ _____ __________ ___ ______.
______ ___ _______ ___ _____ _________ ________ _______ _____ ______ _______ ________.
___ ____ ___ ________ ________ _______ _________ _______ ________ _________ ___ _________.
________ ___ __________ ___ ___ _____ _____.
____ _______ _____ ____ _______ __________ ______ ___.
___ ______ _____ _________ ___ ___ _____ _______ ____.
____ _________ ________ ______ ______ ___ ______ ___ ____ ___ ____ _______.
_____ ___ _______ _______ _____ ____ ____ ______ _________ ____.
_________ _______ _________ ______ ________ _________ _____ ___.
____ _________ _____ ___ ___.
_______ ________ _____ ______ ____.
____ ___ ________ _____ ____ _____ _________ ____ _______ ________.
________ ____ ____ ____ _______ ______ _________ _________ _____ ____.
_______ ______ ______ ____ ________ __________ ____ ___ ____ ______.
_______ ______ __________ _____ _____.
___ _____ ____ _________ ____ _____ ____ __________ ____.
____ __________ ________ _______ ____ ______ _____ ___ ______ _____.
___ ______ ___.
Get Full Answer on WhatsApp
IGNOU NEWS
Assignment Submission Last Date Extended Till 30 June 2026 Click Here★★★IGNOU June 2026 TEE Date Sheet Released Click Here★★★
Top
📞
Call Support Instant phone assistance अधोलिखित पद्यांशों की ससन्दर्भ व्याख्या कीजिए: -(अ)   &nbs
🟢
WhatsApp Chat Fast live messaging
Email Us Business enquiries & support