प्रतिमानाटकम्' के अनुसार भरत का चरित्र- चित्रण कीजिए ।
See Answer →नान्दी क्या है? लक्षण सहित बताइए ।
See Answer →'संवाद सूक्तों से नाट्योत्पत्ति के सिद्धान्त' को स्पष्ट कीजिए ।
See Answer →शुश्रूषस्व गुरून् कुरु प्रियसखीवृत्तिं सपत्त्रीजने
भर्तुर्विप्रकृताऽपी रोषणतया मा स्म प्रतीपं गमः ।
भूयिष्ठं भव दक्षिणा परिजने भाग्येष्वनुत्सेकिनी
यान्त्येवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलास्याधयः ।।
See Answer →अन्तर्हित शशिनि सैव कुमुद्धती मे
दृष्टिं न नन्दयति संस्मरणीयशोभा ।
इष्टप्रवासजनितान्यबलाजनस्य
दुःखानि नूनमतिमात्रसुदुःसहानि ।।
See Answer →हृदय ! भव सकामं यत्कृते शङ्कसे त्वं
शृणु पितृनिधनं तद् गच्छ धैर्यं च तावत् ।
स्पृशति तु यदि नीचो मामयं शुल्कशब्द-
स्त्वथ च भवति सत्यं तत्र देहो विशोध्यः ।।
See Answer →अनुचरति शशाङ्क राहुदोषेऽपि तारा
पतति च वनवृक्षे याति भूमिं लता च ।
त्यजति न च करेणुः पङ्कलग्नं गजेन्द्रं
व्रजतु चरतु धर्मं भर्तृनाथा हि नार्यः ।।
See Answer →अधोलिखितं संवादं पठित्वा प्रदत्त-प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु।
Read the following dialogue and answer the given questions in one word.
मनोहरः - नरेश! त्वं विद्यालयीयशिक्षानन्तरं किं करिष्यति?
नरेशः गमिष्यामि। मनोहर! अहं तु विद्यालयीयशिक्षानन्तरं पठनार्थ महाविद्यालयं
मनोहरः - महाविद्यालये त्वं कस्मिन् पाठ्यक्रमे प्रवेशं ग्रहीष्यति?
नरेशः - अहं तु संस्कृतविषये प्रवेशं स्वीकरिष्यामि।
मनोहरः - किमर्थ संस्कृतं?
नरेशः अरे! त्वं न जानासि, अद्यत्वे तु संस्कृतविषयस्य महती उपयोगिता अस्ति, संस्कृतं तु वैज्ञानिकी भाषा अस्ति, पुनश्च प्राकृतिक-विज्ञान-क्षेत्रे अपि शोधकार्याणि प्रचलन्ति।
जननेन्द्रियम्
मनोहरः - एवं वा?
नरेशः आम्, अहं तु संस्कृतं पठित्वा आयुर्वेदस्य क्षेत्रे शोधकार्य करिष्यामि, प्राकृतिक-चिकित्सा-माध्यमेन उपचारः करिष्यामि।
मनोहरः अत्युत्तमम्! अहम् अपि महाविद्यालये संस्कृतविषयम् एव
स्वीकरिष्यामि।
१. नरेशः विद्यालयीयशिक्षानन्तरं पठनार्थ कुत्र गमिष्यति?
२. नरेशः महाविद्यालये कस्मिन् पाठ्यक्रमे प्रवेशं ग्रहीष्यति?
३. संस्कृतं कीदृशी भाषा अस्ति?
४. संस्कृते कस्मिन् क्षेत्रे शोधकार्याणि प्रचलन्ति?
५. नरेशः केन माध्यमेन जनानाम् उपचारः करिष्यति?
See Answer →अधोलिखितं संवादं पठित्वा प्रदत्त-प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु।
Read the following dialogue and answer the given questions in one word.
जानकी- शोभे! भवती प्रातः काले कदा उत्तिष्ठति?
शोभा - अहं तु प्रातःकाले अष्टवादने उत्तिष्ठामि, भवती कदा उत्तिष्ठति?
जानकी - अहं तु प्रातःकाले सार्धषड्वादने उतिष्ठामि।
करोति?
पुनश्च जानकी- संस्कृतवार्तासु दैनन्दिन-जीवने, समाजे, राष्ट्रे, विश्वे, सामान्य-जगति संस्कृतजगति किं किं प्रचलति, तासां सूचनानां अतीव
शोभा - भवती किमर्थ अतिशीघ्रं निद्रां त्यजति? पुनश्च शीघ्र उत्थाय भवती किं
जानकी - सर्वप्रथमं तु अहं नित्यक्रियाः करोमि, तत्पश्चात् पूजार्चनानन्तरं दूरदर्शने
शोभा- संस्कृतवार्ताः?
संस्कृतवार्ताः पश्यामि।
जानकी - आम् संस्कृतवार्ताः, इत्युक्ते संस्कृतसमाचारः ।
शोभा - संस्कृतवार्तायाः का विशेषता?
सरल-संस्कृत-माध्यमेन प्रसारणं भवति।
शोभा - बहु शोभनम् ! तर्हि अहम् अपि श्वः आरभ्य संस्कृतवार्ताः द्रक्ष्यामि, वार्तायाः प्रसारणं प्रतिदिनं कस्मिन् समये भवति ?
जानकी - प्रतिदिनं प्रातः सपादसप्तवादने डीडीन्यूज इति वाहिन्याम् ।
शोभा - अस्तु, धन्यवादः।
१. शोभा प्रातःकाले कदा उत्तिष्ठति?
२. जानकी प्रातःकाले कदा उत्तिष्ठति?
३. जानकी प्रातःकाले सर्वप्रथमं कि करोति?
४. पूजार्चनानन्तरं जानकी दूरदर्शने काः पश्यति?
५. संस्कृतवार्तायाः प्रसारणं प्रतिदिनं कस्मिन् समये भवति?
See Answer →अधोलिखितं संवादं पठित्वा प्रदत्त-प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु ।
Read the following dialogue and answer the given questions in one word.
उमेशः - मित्रम् अशोकः इदानीम् अहं स्वगृहं गच्छामि।
अशोकः - मित्रम् उमेश! किमर्थ भवान् शीघ्रं गच्छति?
भवताम्
अपि
उमेशः अहं शीघ्रं न गच्छामि, अहं तु विगत-सप्ताहे अत्र आगतवान्, पुनश्च
आतिथ्यं स्वीकृतवान्।
अशोकः - परञ्च अहम् इच्छामि यत् भवान् इतोपि अत्र तिष्ठतु।
उमेशः - मम गमनम् आवश्यकम्, इदानीं भवान् मम गृहे देहल्ल्याम् आगच्छतु।
अशोकः - अस्तु! अहम् अवश्यमेव आगमिष्यामि, देहल्ल्यां भवान् माम् किं किं दर्शयिष्यति ?
उमेशः - देहल्ल्याम् अहं भवन्तं रक्तदुर्ग, कुतुबमीनारं, मेट्रोयानं च दर्शयिष्यामि।
अशोकः - मेट्रोयानस्य दर्शनेन तु कार्य न भविष्यति, अपितु तस्मिन् याने यात्रा
आवश्यकी।
उमेशः - हा! हा! हा! निश्चयेन वयं तस्मिन् याने यात्राम् अपि करिष्यामः।
अशोकः - तर्हि अहम् अवश्यमेव देहलीम् आगमिष्यामि।
१. उमेशः कुत्र गच्छति ?
२. उमेशः कदा अशोकस्य पार्श्वे आगतवान्?
३. कः देहलीम् आगमिष्यति ?
४. कस्य गमनम् आवश्यकम् ?
५. कस्मिन् याने यात्रा आवश्यकी?
See Answer →अधोलिखितं संवादं पठित्वा प्रदत-प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु।
Read the following dialogue and answer the given questions in one word.
अर्णवः - त्वं जानासि? परश्वः किम् अस्ति?
प्रत्यक्षः - न अहं न जानामि, वदतुः परश्वः किम् अस्ति?
अर्णवः अरे! परश्वः दीपावली-पर्व अस्ति।
प्रत्यक्षः - आम्! अहं तु विस्मृतवान्, परश्वः तु दीपावली पर्व अस्ति।
अर्णवः - दीपावली-पर्वे त्वं किं करिष्यसि?
प्रत्यक्षः - दीपावली-पर्वे अहं तु स्फोटकानि चालयामि।
अर्णवः त्वं जानासि ? स्फोटकचालनेन अतीव वायुप्रदूषणं भवति, वृद्धजनान्
शिशून् च श्वास-प्रश्वासे काठिन्यं भवति ।
प्रत्यक्षः - एवं वा? तर्हि अहं कदापि वायुप्रदूषणं न करिष्यामि।
अर्णवः - सम्यक्ः वयं मिलित्वा स्वनगरं स्वराष्ट्रं च मुक्तप्रदूषणं करिष्यामः।
१. परश्वः किम् अस्ति?
२. दीपावली-पर्व प्रत्यक्षः कानि चालयिष्यति?
३. स्फोटकचालनेन किं भवति?
४. वृद्धजनान् शिशून् च कस्मिन् काठिन्यं भवति?
५. अर्णवः प्रत्यक्षः च स्वनगरं स्वराष्ट्र च किदृशं करिष्यतः?
See Answer →अधोलिखितं संवादं पठित्वा प्रदत-प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु।
Read the following dialogue and answer the given questions in one word.
गुरुः - छात्राः! आगामि सप्ताहे अस्माकं विद्यालये एका प्रतियोगिता भविष्यति।
शिष्यः - आचार्यः कीदृशी प्रतियोगिता भविष्यति?
गुरुः - भाषण-प्रतियोगिता भविष्यति।
शिष्यः - आचार्य! भाषण-प्रतियोगितायाः विषयः कः अस्ति?
गुरुः - 'वर्तमान-समये आयुर्वेदस्य उपयोगिता इति विषयः अस्ति ।
शिष्यः - आचार्य! आयुर्वेदस्य अस्माकं जीवने का उपयोगिता अस्ति?
गुरुः - आयुर्वेदस्य अस्माकं जीवने महती उपयोगिता अस्ति। आयुर्वेदे विविधासाध्यरोगाणाम् उपचारः लिखितम् अस्ति ।
शिष्यः
प्रतियोगितायां
अस्तु आचार्य! अहम् अपि आयुर्वेदं पठिष्यामि पुनश्च अस्यां
भागम् अपि ग्रहीष्यामि।
गुरुः - अवश्यमेवा मम शुभाशयाः।
१. आगामि सप्ताहे विद्यालये किम् अस्ति?
२. प्रतियोगिता कीदृशी अस्ति?
३. भाषण-प्रतियोगितायाः विषयः कः अस्ति?
४. आयुर्वेदस्य अस्माकं जीवने का उपयोगिता अस्ति?
५. विविधासाध्यरोगाणाम् उपचारः कुत्र लिखितम् अस्ति?
See Answer →निम्नलिखित संवाद को पढ़कर दिये गये प्रश्नों के उत्तर एक पद में दीजिये।
अधोलिखितं संवादं पठित्वा प्रदत्त-प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु।
Read the following dialogue and answer the given questions in one word.
रमेशः - क्रिकेटक्रीडा मध्यम् अतीव रोचते।
सुरेशः - मह्यम् अपि। अस्यां क्रीडायां वे दले भवतः ।
एव
रमेशः - आम्, प्रत्येकं दलस्य एकादश क्रीडितारः भवन्ति ।
सुरेशः - सत्यं, पुनश्च चत्वारः क्रीडितारः सुरक्षिताः भवन्ति ।
रमेशः - भवान् जानाति? क्रीडायां निर्णयं दातुं द्वाँ निर्णायकौ भवतः ।
सुरेशः - जानामि, पुनश्च सर्वे क्रीडितारः अस्यां क्रीडायां धावनाड्ङ्कानि एकत्रितानि कुर्वन्ति ।
रमेशः - आम्, यस्य क्रीडितृसमूहस्य दलस्य धावनाड्ङ्कानि अधिकानि भवन्ति। सः विजेता भवति। तस्मै एव पुरस्कारः मिलति ।
१. रमेशाय किं रोचते?
२. क्रिकेटक्रीडायां कति दलानि भवन्ति?
३. क्रिकेटक्रीडायां प्रत्येक दले कति क्रीडितारः भवन्ति?
४. क्रीडायां निर्णयं दातुं कति निर्णायकाः भवन्ति?
५. क्रिकेटक्रीडायां क्रीडितारः कानि एकत्रितानि कुर्वन्ति?
See Answer →चित्र देखकर दादा-पोता-सम्वाद पर आधारित 5 वाक्य संस्कृत में लिखिये।
चित्रं दृष्ट्वा पितामह-पौत्र-संवादम् आधृत्य ५ वाक्यानि संस्कृतेन लिखन्तु।
Write 5 sentences in Sanskrit based on the dialogue between
grandfather and grandson on the basis of the given picture.
चित्र देखकर पति-पत्नी-संवाद पर आधारित 5 वाक्य संस्कृत में लिखिये।
चित्रं दृष्ट्वा पति-पत्नी-संवादम् आधृत्य ५ वाक्यानि संस्कृतेन लिखन्तु।
Write 5 sentences in Sanskrit based on the dialogue between
husband and wife on the basis of the given picture.
चित्र देखकर परिवार के लोगों में संवाद पर आधारित 5 वाक्य संस्कृत में लिखिये।
चित्रं दृष्ट्वा परिवारजनेषु-संवादम् आधृत्य ५ वाक्यानि संस्कृतेन लिखन्तु ।
Write 5 sentences in Sanskrit based on the dialogue between family
members on the basis of the given picture.
चित्र देखकर भाई-बहन-सम्वाद पर आधारित 5 वाक्य संस्कृत में लिखिये।
चित्रं दृष्ट्वा भातृ-भगिनी-संवादम् आधृत्य ५ वाक्यानि संस्कृतेन लिखन्तु।
Write 5 sentences in Sanskrit based on the dialogue between brother
and sister on the basis of the given picture.
चित्र देखकर माता-पुत्री-सम्वाद पर आधारित 5 वाक्य संस्कृत में लिखिये।
चित्रं दृष्ट्वा मातृ-पुत्री-संवादम् आधृत्य ५ वाक्यानि संस्कृतेन लिखन्तु।
Write 5 sentences in Sanskrit based on the dialogue between mother
and daughter on the basis of the given picture.
चित्रं दृष्ट्वा पितृ-पुत्र-सम्वादम् आधृत्य ५ वाक्यानि संस्कृतेन लिखन्तु ।
Write 5 sentences in Sanskrit based on the dialogue between father
and son on the basis of given picture.
